Kontakt

Skontaktuj się z nami

Jeśli chcesz zadać nam konkretne pytanie, prześlij swoją wiadomość za pośrednictwem tego formularza.

Kontakt z nami

Legal notice
NPORTAL.no - BUSINESS LINK NORWAY


Oddział w Norwegii:
Karenslyst Alle 4,
0278 Oslo
Postboks 358,
0213 Oslo
Norway

Oddział w W. Brytanii:
71-75 Shelton Street,
Covent Garden,
London,WC2H 9JQ


Kontakt telefoniczny:
+ (47) 23 89 88 63


Kontakt mailowy:
reporter@nportal.no


Value Added identification number: NO819464332
Legally represented by the Vice Director Lukasz Jakubow Kedzierski
This legal notice extends to the social media profiles of NPORTAL.no

Norges energi nportal.no

Tagi: Oslo , prof. Nina Witoszek , University of Oslo , Uniwersytet w Oslo , Olga Tokarczuk , Nagroda Nobla

Olga Tokarczuk honorowym profesorem Uniwersytetu w Oslo
Screenshot 2022 09 12 at 00.45.54

Piotr Peter Kuzinski - Oslo | Norwegia

Opublikowano: 2022-09-12 00:32:06 +0200

Instytut Rozwoju i Środowiska Uniwersytetu Oslo (Senter for Miljø og Utvikling SUM) w ramach programu “ Arne Næss Chair “ przyznał tytuł honorowego profesora polskiej noblistce w dziedzinie literatury Oldze Tokarczuk.

Jej proza i postawa społeczna związane są, jak wiemy, między innymi z ochroną środowiska i szacunkiem dla wszystkich żyjących istot. Taką postawę przyjmował też norweski filozof, twórca tzw. głębokiej ekologii, Arne Næss (1912-2009).
 
Arne Næss jest twórcą tak zwanej głębokiej ekologii. W przeciwieństwie do ekologii płytkiej, filozofia Naessa nie stawia człowieka w centrum.  Każde życie ma jednakową wartość, niezależnie od jego przydatności do ludzkich celów. Nie oznacza to jednak iż mamy pochylać się nad każdą bakterią. Przyroda jest polem walki między gatunkami. Człowiek jednak osiągnął olbrzymią przewagę, także liczebną. Przeludnienie jest według niego zagrożeniem dla środowiska. Człowiek ma obowiązek solidarności z przyrodą. Jest częścią systemu ale nie częścią centralną
 
Pisarka spotkała go swego czasu osobiście jako studentka w połowie latach 90-tych w  Polsce na jego wykładach. Według Wikipedii Arne Naess gościł w Polsce na zaproszenie Pracowni na rzecz Wszystkich Istot w 1992 roku w ówczesnej siedzibie stowarzyszenia w Dolinie Wapienicy w Bielsku-Białej. 
 
Kiedy jego prace zostały później opublikowane w kraju przez małe wydawnictwo, zajęły honorowe miejsce na półce pisarki.
Olga Tokarczuk darzy norweskiego filozofa wielkim szacunkiem. “Jego ekologiczne przykazania powinny być katechizmem współczesnych” - powiedziała.
 
 
///////////////////////////
 
Ekologiczne przykazania głębokiej ekologii Arne Næssa 
 
1. Rozwój i dobrobyt całego ludzkiego i nie-ludzkiego życia na ziemi ma wartość samą w sobie. Wartości te są niezależne od wartości użytkowej, jaką nieludzka część przyrody może mieć dla celów ludzkich.
 
2. Bogactwo i różnorodność różnych form życia pomagają urzeczywistniać te wartości, a także mają wartość samą w sobie.
 
3. Ludzie nie mają prawa ograniczać tej bogatej różnorodności, chyba że robi się to w celu zaspokojenia potrzeb życiowych.
 
4. Rozwój ludzkiego życia i kultur jest związany ze znacznie mniejszą populacją. Rozwój życia pozaludzkiego wymaga w dłuższej perspektywie (w perspektywie kilkuset lat) znacznie mniejszej populacji w przyszłości.
 
5. Obecne interwencje w nieludzką część przyrody są zdecydowanie zbyt rozległe, a sytuacja gwałtownie się pogarsza.
 
6. Polityka musi zatem zostać zmieniona. Obecne obszary polityki wpływają na podstawowe struktury gospodarcze, technologiczne i ideologiczne. Otrzymany stan będzie głęboko odmienny od obecnego.
 
7. Zmiana ideologiczna będzie polegać głównie na docenieniu jakości życia (oparcie się na wartościach wewnętrznych), a nie na utrzymywaniu stale rosnącego materialnego standardu życia. Ludzie zdobędą głębokie zrozumienie różnicy między wzrostem a wielkością.
 
8. Osoby, które zgadzają się na poprzednie punkty mają obowiązek spróbować wprowadzić niezbędne zmiany.
 
///////////////////////////
 
Dla Olgi Tokarczuk ekologia to nie tylko  problem filozoficzny. Na spotkaniu w ratuszu z władzami Oslo wyraziła swoje ubolewanie nad katastrofą ekologiczną na Odrze. “Przybywam do was zarówno z południa ale i z przyszłości. Bo takie katastrofy mogą się powtarzać. Nie jestem aktywistką i nie wiem, co w tej sytuacji mogę zrobić. Jako pisarka staram się znaleźć metaforę na opisanie i zrozumienia tej nowej kondycji świata. Mam nadzieję, że - tak jak przyznaliśmy prawa zwierzętom - przyznamy je także rzekom, górom, lasom i naturze jako całości.
 
Jako honorowy profesor Uniwersytetu w Oslo Tokarczuk porównała pracę pisarza do pracy naukowca i badacza. Praca pisarza to zbieranie danych i budowanie metafor. Potrzebne nam są nie tylko fakty ale i obrazy i idee.
W swoim wykładzie Olga Tokarczuk przedstawiła swoje poglądy ekologiczne. Wykład swój zadedykowała Odrze i wszystkim innym zagrożonym rzekom świata. 
 
Po brawurowym rajdzie przez epoki lawirując między wielkimi postaciami historii i filozofii przedstawiła długo pokutujące w naszej kulturze przekonanie o niższości świata zwierzęcego nad ludzkim. Starożytni Grecy, np Pitagoras i Diogenes uważali zwierzęta za istoty rozumne. Arystoteles już stawiał człowieka na szczycie drabiny a zwierzęta i niewolników znacznie niżej.
 
W tradycji judeo-chrześcijańskiej św. Augustyn uważał że przykazanie “nie zabijaj“ nie powinno rozciągać się na zwierzęta a św. Tomasz z Akwinu uznał, że zwierzęta nie mają duszy, więc ich śmierć jest bez znaczenia. Autorka omówiła etykę współczesnego nam Petera Singera. Brak dyskryminacji powinien dotyczyć nie tylko np kobiet i innych “ras ludzkich“ ale i innych gatunków czyli i zwierząt. Przytaczała też wielu innych autorów i myślicieli.
 
Jak zaobserwowała antropolog i prymatolog, Jane Goodall, szympansy, które bawią się w wodzie potrafią też robić sobie psikusy, patrzeć na wodę jakby w zadumie i kontemplować. Są to jakby zaczątki duchowości i humoru. Są tak do nas podobne! Może dlatego właśnie ich nie zjadamy. Swój wykład kończy wspomnieniem z dzieciństwa. Wydawało jej się wtedy , że zwierzęta noszą przypięte maski, pod którymi ukrywa się prawdziwa twarz. Coś z tej dziecięcej fantazji pozostało do dzisiaj.
 
Norwescy studenci wyrazili swój szacunek dla wkładu Olgi Tokarczuk, jej wkładu w  etykę natury, obronę praw kobiet, przeciwstawienie się ksenofobii i rasizmowi a także obronę praw zwierząt. Jeden z nich Johannes Jacob Nagel stwierdził, że nauka o polityce nie może się obyć bez pisarstwa George'a Orwella a współczesna ekologia bez pisarstwa Tokarczuk. Uważa on jednak iż religie jak np. buddyzm lub wierzenia ludności autochtonicznej powinny mieć wpływ na nasza etykę. Byłoby to tylko możliwe przy zaakceptowaniu tych religii i wiary jako całość. Uważa że należy ograniczyć argumenty uczuciowe, które nie przemawiają do racjonalistów. Profesor UiO Nina Witoszek żartobliwie stwierdziła, że Olga  Tokarczuk jak kobieta-druid Ban-Draoithe jest nie tylko poetką ale i uzdrowicielką.
 
Tekst: Peter Piotr Kuzinski w Oslo
Foto:  Peter Piotr Kuzinski@peterpiotrkuzinski
 
×